In de twee jaar dat het bestaat heeft het NTR wetenschapsprogramma Atlas aardig wat fans verzameld. In ieder geval onder VWN-leden want de beschikbare plaatsen om een middag mee te kijken bij de opnames waren binnen de kortste keren vol en er moest geloot worden. Tien gelukkigen werden welkom geheten in het vrolijk ingerichte gebouw van IDTV in Amsterdam door onder andere VWN-lid Gerda Bosman die als hoofdredacteur wetenschap bij NTR voor Atlas werkt.

Tekst: Bastienne Wentzel

 

Actuele wetenschap

Atlas heeft gemiddeld 285.000 kijkers die het progamma met een 8,1 waarderen, vertelt Ellen Danhof, gedelegeerd producent van het programma bij IDTV. De gemiddelde leeftijd van de kijkers is 61 en met name de leeftijdsgroep 35-49 waardeert het programma hoog. Atlas wil ook wel graag jongere kijkers trekken maar weet nog niet precies hoe.

Atlas richt zich op de wetenschap achter het nieuws. Bij het nieuws over het mogelijke gebruik van chemische wapens in de oorlog in Oekraïne vraagt Atlas zich bijvoorbeeld af: “Hoe weet je eigenlijk of er chemische wapens zijn gebruikt?” 

Er zijn drie soorten onderwerpen, vertelt eindredacteur Robert van Tellingen. De eerste is heel actueel, kan niet wachten en moet op het laatste moment gemaakt worden, zoals het item vandaag over het Songfestival. De tweede is ‘sluimerend’ actueel en duikt dus vaker op in het nieuws. Het derde soort is meer een achtergrondverhaal dat al enige tijd van te voren gemaakt kan worden, bijvoorbeeld met een reportage.

 

Diepgang

Het team van Atlas is net zo nieuwsgierig naar ons als wij naar hen. Ellen is met name geïnteresseerd in onze achtergrond en specialiteit en vraagt ons om ideeën en onderwerpen te delen. Vandaar de lijst met contactpersonen onderaan dit bericht: iedereen die denkt Atlas aan een leuk onderwerp te kunnen helpen kan even bellen of mailen met een van de medewerkers. 

De vraag dringt zich op hoeveel diepgang het programma eigenlijk wil en moet hebben. Omdat Atlas actueel wil zijn, is diepgaande onderzoeksjournalistiek vanwege de tijd lastig. Verder zijn de items maar een minuut of acht en het publiek is wel hoog opgeleid en geïnteresseerd maar niet persé expert. De een vindt dat er niet genoeg diepgang in zit, de ander vindt dat sommige onderwerpen juist te ver gaan, bijvoorbeeld die over chemische wapens of over de deeltjesversneller in Zwitserland. De redactieleden checken de diepgang vaak bij hun familie, vrienden of partners.

Daarnaast is er een discussie of het abortus-onderwerp niet eerder een ethisch dan een wetenschappelijk onderwerp is. Naar aanleiding van het verbieden van abortus in Texas (VS) stelt Atlas zich de vraag: zijn wij in Nederland nog wel baas in eigen buik? De gast, Rebecca Gomperts, is een pro-abortus activist maar ook arts en onderzoeker. Ze legt aan de hand van cijfers uit dat het verbieden van abortus niet persé tot minder abortussen leidt. Dat is de wetenschap achter het nieuws, beargumenteren de Atlas-redacteurs.

 

Ideeën gevraagd

We mogen ondertussen ook even in de studio kijken: een kleine, volle ruimte met het decor en camera’s. Uitvoerend producent Gerard Martens vertelt dat alle apparatuur zoals camera’s en geluid elke week weer gebracht wordt door een gespecialiseerd bedrijf. Daarnaast staat buiten ook een aparte regiewagen, van waaruit de opname wordt geleid. IDTV heeft geen eigen compleet ingerichte studio, omdat het bedrijf niet vaak studioproducties maakt. De apparatuur veroudert veel te snel en het zou te duur worden die zelf aan te schaffen.

In de regiewagen komen alle beelden en geluidsopnamen binnen, er wordt bepaald welke camera filmt, welke foto’s op de achtergrond staan, welke reportages of filmpjes worden ingestart. Atlas is semi-live, dat betekent dat de opname zoveel mogelijk in één keer wordt gemaakt, maar er is wel een mogelijkheid om stukjes opnieuw te doen als het niet goed loopt, of om achteraf nog wat op te poetsen.

 

Live opgenomen

We kijken vervolgens op een monitor mee met deze opnamen. Ze duren ruim een uur voor veertig  minuten programma, dat een paar uur later al wordt uitgezonden. Er gaan een paar kleine dingen niet volgens plan dus die moeten opnieuw. 

Na de opnamen komt presentator Petra Grijzen nog even bij ons langs. Zij is journalist met een achtergrond in de psychologie en gewend aan live presenteren zoals voor Nieuwsuur. “Dat heeft mijn voorkeur want dan blijf ik gefocust op het onderwerp. Als het niet live is kan ik zo een uur doorpraten.”

De bijzonder gastvrije ontvangst door IDTV en het team van Atlas sluiten we af met een gezamenlijke maaltijd, waar ieder nog zijn stortvloed aan vragen kwijt kan. De tijd is altijd te kort, zeker als je tien journalisten vol met vragen uitnodigt. Een zeer geslaagd bezoek en voor herhaling vatbaar om alle andere geïnteresseerden ook de kans te geven.