Weet jij écht wat je ondertekent, als je een krabbel zet onder de freelancevoorwaarden van je opdrachtgevers? Nick Kivits nam talloze voorwaarden van uitgeverijen van A tot Z door. Op 19 oktober deelde hij zijn inzichten daaruit in een online workshop.

Tekst: Anouk Broersma

Op 3 juni 2016 vielen bij Nick Kivits de nieuwe freelancevoorwaaden van DPG (toen Persgroep) in de brievenbus, met het verzoek: ingevuld retour vóór 1 juni. In zijn irritatie over die datum besloot hij de boel júist eens grondig door te lezen. Eén van de voorwaarden waar zijn oog op viel: als de belastingdienst de arbeidsrelatie bestempelde als verkapt dienstverband, zou DPG alle boetes verhalen op de freelancer. Maar de nieuwe Wet DBA moest er juist voor zorgen dat níet alle verantwoordelijkheid bij de freelancer kwam te liggen, zegt Kivits deze dinsdagochtend tijdens de workshop freelance voorwaarden ontwarren. ‘Een verkapt dienstverband is een gedeelde fout, achterstallige premies voor de werkgeversverzekeringen mag de werkgever niet op jou verhalen.’ Boos belde Kivits de uitgeverij op, vertelt hij, waar ze in eerste instantie niets verkeerds in hun woorden zagen. ‘Maar ze lieten hun juristen ernaar kijken, en inderdaad, ik had gelijk.’

Met dat akkefietje begon Kivits’ fascinatie voor freelance voorwaarden, waarvan hij er sindsdien talloze uitploos en in normale-mensen-taal vertaalde voor www.freelancevoorwaarden.nl . Ook zat hij al meermaals rond de tafel met uitgeverij om te praten over eerlijkere voorwaarden. Tijdens deze workshop deelt hij met ongeveer 15 VWN’ers de lessen die hij de afgelopen jaren leerde: Waar moet je alert op zijn als je voorwaarden van uitgeverijen doorneemt? En waar zit de onderhandelingsruimte?

Auteursrecht

In ongeveer anderhalf uur loodst Kivits ons langs verschillende onderwerpen die we geheid allemaal weleens zijn tegengekomen in voorwaarden van onze opdrachtgevers, zoals hergebruikrechten, exclusiviteitstermijn en auteursrecht versus eigendomsrecht. Voor wie zich afvraagt wat het verschil is tussen die laatste twee: eigendomsrecht is de overkoepelende term waar auteursrecht onder valt. In de praktijk kun je het als freelancer meestal gewoon lezen als ‘auteursrecht’.

Af en toe stelt Kivits ons een vraag via een poll. Mag een opdrachtgever bijvoorbeeld auteursrecht opeisen? Ja, dat kun je overdragen en de opdrachtgever mag dit van je vragen. Veertig procent van de deelnemers was zich hiervan al bewust. En stel dat een uitgever je werk doorverkoopt aan derden, hoeveel procent van de winst zou je als maker dan moeten krijgen? De meesten van ons zijn het erover eens dat 50 procent fair zou zijn. Helaas is dat niet de praktijk en mogen we al blij zijn als we íets krijgen.
Toch valt daar soms wel in te onderhandelen, illustreert Kivits met het voorbeeld van New Skool Media. Deze uitgeverij van onder andere KIJK en Roots houdt bij doorverkoop 70 procent van de winst, de rest is voor de ‘andere rechthebbenden’. Het zou dus kunnen dat je die 30 procent moet delen met een fotograaf, stylist of wie er dan ook aan meewerkte. ‘Maar New Skool Media heeft dit punt na gesprekken met mij en NVJ veranderd. Heb jij als schrijver veel meer werk eraan gehad, en kun je dat aantonen, dan kun je die verdeling laten aanpassen.’ Nog steeds geen fifty fity, maar toch weer een gewonnen slagje.

Alarmbellen

Kun je als individu ook onderhandelen over je voorwaarden? Ja, je kunt altijd proberen erover in gesprek te gaan, volgens Kivits. Zelf doet hij dat ook regelmatig. ‘Meestal gaat dat over geld, maar het kan ook gaan over zaken als vooruitbetaling, deadlines of exclusiviteitstermijn.’ Soms kun je er een amendement uitslepen, waarin je naast de algemene voorwaarden individuele afspraken maakt. De kans op succes? ‘Dat ligt eraan hoe belangrijk jij bent voor het blad.’ En reken er niet op dat je direct in contact komt met degene van de juridische afdeling die je moet hebben, meestal zit de redacteur ertussen.

Kivits geeft ook nog wat tips hoe je de addertjes onder het gras kunt ontdekken. De voornaamste: let op lange zinnen, daar staat nogal eens iets belangrijks waar je gemakkelijk overheen leest. Laat ook de alarmbellen afgaan als je iets leest over ‘afstand doen van rechten’. ‘Doe je bijvoorbeeld afstand van persoonsrechten, dan verlies je het recht om je te verzetten tegen publicatie van je werk zonder jouw naam.’ Ze mogen het dan zelfs onder een ándere naam publiceren en naar hartenlust het product inhoudelijk aanpassen.

Positief
Je zou het na al deze voorbeelden bijna niet verwachten, maar het is niet alleen maar kommer en kwel in voorwaardenland. Kivits noemt een aantal positieve zaken die hij tegenkwam: bij de Correspondent mag je bij doorverkoop de hele opbrengst in eigen zak steken, DPG hanteert een korte exclusiviteitstermijn (een week) en FD Mediagroep betaalt snel uit.

Na een laatste vragenmoment rondt Kivits de workshop af, waarna we waarschijnlijk allemaal wel even een blik hebben geworpen op de voorwaarden van onze eigen opdrachtgevers. En anders was het op z’n minst een goede reminder dat het belangrijk is om écht te lezen wat je ondertekent, als een opdrachtgever weer zo’n gedrocht onder je neus duwt. Of toch op zijn minst op Kivits’ website de vertaling ervan op te zoeken.

Heb jij nog voorwaarden liggen van een uitgeverij die nog op freelancevoorwaarden.nl staan? Dan hoort Nick Kivits graag van je, via contact@freelancevoorwaarden.nl .

Voor wie de workshop heeft gemist: op freelancevoorwaarden.nl staat een gratis korte videoworkshop (15 minuten).