Eindelijk weten wat een eend is – verhalende journalistiek volgens Inge Oosterhoff
Café Se7en op vrijdagmiddag. Wie binnenloopt zal niet vermoeden dat er allerlei cursuszaaltjes in dit pand zitten. Was het toch Seven met een v? ‘Ik kom voor de VWN-cursus’, zei ik, waarop de serveerster een wenkbrauw optrok – achteraf gezien een intrigerend personage. Want toen bleken we dan toch in de agenda te staan.
Tekst: Vera Arntzen
In een hippe zaal met behang met groene takken en zich daartussen verschuilende vogels, luisteren we die middag met veertien VWN’ers geboeid naar Inge Oosterhoff, verhalend journalist en story coach, die de cursus geeft die ze zelf had willen hebben voordat haar pionieren in de Nederlandse verhalende journalistiek begon. Gelukkig waren er – niet voor alles, maar hiervoor wel – de Verenigde Staten, waar dit een ver ontwikkeld genre betreft. Nu deelt ze haar kennis en kunde met ons.
Ze begon ooit in de modewereld, waar ik nog een vleugje van terug denk te zien in haar blauwe gehaakte trui met gaten en een met transparant roze omrande bril. Dergelijke uiterlijke details dienen we overigens slechts op te schrijven als ze het verhaal dienen. Ook goed is om te weten: verhalende journalistiek kost veel tijd. Het vergt geen ‘likje verf’ maar een integrale aanpak, zoals behang, behoorlijk intensief dus. Maar die noeste arbeid loont: het toepassen van literaire technieken in journalistieke verhalen spreekt intellectueel én empathisch begrip aan (en dat spreekt mij dan weer aan).
In de verhalende journalistiek doet volgens Inge (bijna) de gehele menselijke ervaring ertoe: de feiten, de context, de zintuiglijke details. Met een inhoudelijk overzicht durf ik dan ook niet meer aan te komen (daar mag je me wel voor mailen, ik heb de aantekeningen nog). In plaats daarvan haar metafoor over een eend, die we allemaal wel eens hebben gezien, misschien zelfs – zoals ik – hebben moeten bestuderen voor biologie op de middelbare school (turf: trappelen), niet wetende dat je toen keek naar wat de verhalende journalistiek in essentie is.
Vanaf boven lijkt een eend heel soepel over het water te bewegen. Dat is de ervaring die een goed verhaal de lezer ook geeft. Dat, terwijl de zwemvliezen onder water driftig heen en weer bewegen. De zwempoten, dat zijn de urenlange interviews, het plot vormgeven en het schaven – Inges werk dus. Waarom die eend? Ook een object, een plaats of iets anders kan fungeren als hoofdpersoon. Ook dat kregen we mee: kies verhalen waar jíj nieuwsgierig naar bent.
Er werd een raampje opengezet omdat we het warm begonnen te krijgen van onze eigen concentratie – we hingen unaniem aan haar lippen – terwijl Inge daar geen last van leek te hebben; die had even modieus als praktisch natuurlijk die trui met gaten aan.
Nog overdonderd door de hoeveelheid interessante informatie, antwoordde ik toen organisator Renée Moezelaar rondvroeg wie hier een stukje over wilde schrijven, dat ik dat wel wilde doen. Wat ik me niet realiseerde, is dat op metaniveau aan dit stukje misschien wel hoge eisen zouden worden gesteld. Wie schrijft over een cursus verhalende journalistiek doet er goed aan een plot te hebben, complexe materie te vertalen naar een menselijk verhaal en wellicht zelfs een universeel thema een gezicht te geven. Ben ik daar in geslaagd? Me dunkt dat – zoals een beslisboom van Katinka Polderman – beide reacties op eenzelfde reactie kunnen rekenen. Of je nu denkt ‘Dat kan véél verhalender’ of ‘Die heeft de workshop duidelijk al gevolgd’: deze workshop is vast ook iets voor jou – ik kan ’m in elk geval van harte aanbevelen.
