Nieuws
Oud-voorzitter VWN Joost van Kasteren was een empathische mentor en kritisch journalist
Afgelopen woensdag is Joost van Kasteren (75), voormalig voorzitter van de VWN, onverwachts overleden. Hij werd onwel tijdens een fietsvakantie.
Joost studeerde in 1975 af bij de opleiding Moleculaire Wetenschappen in Wageningen. Daarna werkte hij even bij de redactie van het blad van de universiteit Delft en bij tijdschrift De Ingenieur, maar al snel ontdekte hij dat het bestaan als zelfstandige hem veel beter paste. In de 42 jaar die volgden, bewandelde hij altijd zijn eigen pad.
Hij schreef vooral over landbouw, milieu, techniek en energie. Hij had veel respect voor het vakmanschap van de Nederlandse boer en de kansarme situatie voor boeren in de moeilijkere regio’s van de wereld.
Met zijn grote netwerk en brede kennis wist hij veel mensen aan zich te binden. Joost was kritisch, feitelijk en respectvol. Zijn oprechte interesse in hoe het echt zat, brede kennis en de warme belangstelling voor de mensen achter zijn verhalen maakte indruk op veel mensen om hem heen.
In 2011 werd Joost voorzitter van de Vereniging voor Wetenschapsjournalistiek Nederland, tot 2017. Onder zijn leiding liet de vereniging het eerdere strikte onderscheid tussen journalistieke en communicatieleden los. De meeste freelance journalisten hadden inmiddels een ‘gemengde praktijk’ met zowel journalistieke als andersoortige klussen. Dit leidde uiteindelijk ook tot de naamsverandering van de VWN naar Vereniging voor Wetenschapsjournalistiek- en Communicatie Nederland.
Naast de Nederlandse journalistieke wereld had Joost een groot internationaal netwerk en was daarin ook actief. Na jaren van beslommeringen en ontevredenheid rond de Europese vereniging EUSJA nam hij samen met enkele Europese collega’s het heft in eigen hand en richtte de European Federation for Science Journalism (EFSJ) op met als doel om ‘onafhankelijke, kwalitatief hoogwaardige wetenschapsjournalistiek in heel Europa te bevorderen en – samen met andere organisaties – ook daarbuiten.’ Hij stak ontzettend veel tijd in de oprichting. Toen de nieuwe vereniging een feit was, besloot hij niet zelf in het bestuur plaats te nemen. Hij vond het belangrijk dat de volgende generatie een kans kreeg zelf deze nieuwe Europese samenwerking vorm te geven.
Zijn verbondenheid met de VWN bleef ook na zijn bestuursperiode bestaan, en waar mogelijk was hij aanwezig bij activiteiten van de vereniging. Hij nam altijd de tijd om met nieuwe leden te spreken en voorzag ze van nuttige adviezen. Joost leerde veel nieuwe journalisten een belangrijke les over onenigheid in de wetenschap: als onderzoekers het oneens zijn of het buiten regent, dan schrijf je niet hun meningen op, dan ga je naar buiten om te kijken of het regent. Zelf nam hij voor VWN recent nog een belangrijke taak op zich als voorzitter van de lustrumcommissie om het veertigjarig bestaan vorm te geven.
Joost schreef tijdens zijn carrière meerdere boeken, soms alleen, soms ook met anderen. In het boek Metamorfose ging het over de universiteit Wageningen, waar hij ondanks zijn vestiging in Delft altijd veel connecties behield, terwijl De Reageerbuisplaneet over het Amerikaanse ecosysteemlaboratorium Biosfeer 2 verhaalde. Hij schreef ook aan het boek Ecomodernisme, tevens de naam van een beweging die hij in Nederland mee vorm gaf.
In 2014 richtte hij het kwartaalblad Vork op, met als ondertitel ‘Kritisch prikken in de voedselketen’. Het was Joost ten voeten uit. Hij had een duidelijke mening over onderwerpen, maar schrijvers kregen de ruimte voor hun eigen invulling. Zo bouwde hij trouwe lezers op, tot het einde van het blad in 2023, al ver voorbij zijn pensioenleeftijd. Voor jongere collega’s maakte hij altijd tijd en ruimte voor een rol als mentor.
Ook op zijn 75ste was Joost nog steeds niet uitgeschreven. Hij werkte aan een boek over het verhaal van Simon Groot, de oprichter van zadenbedrijf East-West Seed, publiceerde hoofdstukken van zijn ‘Groot Boerderijboek voor Volwassen’ op zijn eigen website en werkte aan een ‘Marshallplan’ voor de landbouwontwikkeling in Afrika.
Buiten zijn journalistieke werkzaamheden was hij, naast fervent fietser, op veel vlakken actief. Hij speelde saxofoon in een orkest en zat in verschillende besturen en redactieraden. Zo was hij voorzitter van de redactieraad van Resource; het onafhankelijke universiteitsblad van Wageningen.
Joost overleed op woensdag 10 juni, terwijl hij op fietsvakantie was met zijn vrouw Lucy.
Velen bij de VWN zullen beamen dat Joost een bijzonder prettig mens was om mee samen te werken. Hij zal zeer gemist worden als fijne gesprekspartner, wandelend archief en veel meer.
Joost, dank voor al je lessen, moed en inzichten.